Epilepsi ve Psikiyatri – alıntılarla gözden geçirme

Genel toplumda nöbet geçirme sıklığı %5 dolaylarında, epilepsi prevalansı ise %1 civarında. Epilepsilerin %60’ının idiyopatik olduğu biliniyor.

Epileptik nöbet, ilk aşamada jeneralize ya da fokal olarak ayrılıyor. Jeneralize nöbetin en önemli özelliği: bilinç kaybının nöbete eşlik etmesi.

Fokal nöbet; basit fokal nöbet (motor ya da sensorial) ya da kompleks parsiyel nöbet olarak ikie ayrılıyor.

Basit fokal nöbette basit (ya motor, ya da sensorial) bir nöbet var, bilinç kaybı yok. Fokal başlayıp jeneralize olabilen nöbetler var.

Kompleks parsiyel nöbete aura ve/veya otomatizmalar eşlik edebiliyor, bilinçte etkilenme oluyor.

Epilepsi hastalarının %10-50’sinde psikiyatrik belirtiler var.

Psikiyatrik etkilenme, nöbetin zamanlamasına göre sınıflanabilir:

PREİKTAL DÖNEM
Gerginlik, disfori, uykusuzluk gibi belirtiler gözlenebilir.
Aura: en sık temporal (sonra frontal) nöbetlerde gözlenen, kompleks parsiyel nöbetlerde çok sık olan, stereotipik duyumlardır.
Ne gibi auralar olabilir ? Otonom/visseral, bilişsel belirtiler (disfazi, “zorlamalı düşünce”, ideomotor aura, deja vu, jamais vu, füg ve alacakaranlık durumları); algı bozulmaları (derealizasyon, depersonalizasyon, işitsel, görsel, dokunsal halusinasyonlar, illuzyonlar)

İKTAL DÖNEM
Otomatizmalar
Nöbet için fokal bir orijin düşündüren otomatik hareketler. Nöbet sırasında bilinç kaybı ve otomatizmalara ilişkin amnezi vardır ve 5 dakikadan kısa sürer. Otomatizma olarak şaşırtıcı kompleks eylemler gerçekleştirilebilir.

Epilepsia Partialis Continua (EPC)
Kompleks parsiyel nöbet uzarsa, delirium ya da psikoz ile kolayca karıştırılabilen bir tablo gözlenir. Genellikle temporal, frontal ta da singulat kökenli nöbetlerde bu durum gözlenebilir ve günlerce sürebilir. Birçok davranışsal, bilişsel, algısal belirti ve amnezi vardır.

İktal dönemde ayrıca bizar agresif davranış da gözlenebilir.

POSTİKTAL DÖNEM
Post-iktal delirium
Yönelim bozukluğu ve konfüzyon ile giden ve %10 gözlenen bir durumdur. Saatler-günler sürebilir. Eğer uzun sürerse, EPC düşünülmelidir.

Postiktal psikoz
Genellikle nöbet sıklığında artışla ya da antikonvülzan tedavinin kesilmesi ile zamansal olarak örtüşür. Eşikaltı ateşlenme ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Genellikle sol temporal odaklı ve 10 yıldan uzun süredir epilepsisi olan kişilerde olur. Klinik olarak, nöbet sonrası saatler-haftalar sürebilen non-psikotik bir interval gözlenir ve sonrasında affektif/psikotik belirtilerin olduğu bir durum ortaya çıkar. Epizod 1 aya kadar sürebilir, yılda iki-üç kez tekrarlayabilir. EEG ile tanısı konur.

İNTERİKTAL DÖNEM
Kısa interiktal psikoz
Nöbetle ilişkisiz olarak ortaya çıkar. Genellikle hastanın epilepsisi kontrol altındadır. Nöbetler ve psikoz birbirine antagonist gibi gözlenir. Yani, hastanın nöbetleri azaldıkça, psikozu şiddetlenir. Psikoz sırasında EEG normaldir, bu duruma “zorlanmış normalizasyon” (forced normalization) denilir. Psikoz, nöbetle sonlanır. Buna da “alternating psychosis” denilir. Antikonvülzan ilaçlar psikozu şiddetlendirir, antipsikotikler nöbet eşiğini düşürür.

Kronik interiktal Şizofreni benzeri psikoz
Bu durum, epileptik kişilerde genel topluma göre 6-12 kat daha fazladır.
Genellikle sol temporal lob epilepsisi ile ilişkilidir. Kadınlarda, erken başlangıçlı şiddetli epilepsi varlığında gözlenebilir. Tanının konabilmesi için genellikle 10-15 yıl geçer. Tablo, klinik olarak genellikle “affektif bileşeni önde olan idiopatik bir şizofreni hastasına” benzer. Ailede şizofreni öyküsü ya da şizotipi örüntüsünün olmaması, bu durumu düşündürebilir.

DİĞER DURUMLAR

  • Antikonvülzanların sürekli kullanımına bağlı bilişsel bozulmalara dikkat edilmelidir.
  • Depresyon. Epileptik bir hastanın suisid riski, non epileptiklerden 25 kat daha fazladır.
  • Epileptik kişilerde konversiyon bozukluğu riski artmıştır.
  • Sağ temporal odak, mani kliniği ile ilişkilendirilmektedir.
  • Epileptik kişilik (Waxman-Geshwind sendromu da denir) Kronik TLE ile ilişkilendirilen, üzerinde uzlaşı olmayan bir kavramdır. Bu kişilerde hiposeksüalite, dine düşkünlük, hipergrafi, “kişilikte vizkozite(yapışkanlık)” gözlenir.
  • Şiddete eğilim de üzerinde uzlaşının olmadığı bir durumdur. Daha çok frontal ve TLE ile ilişkilendirilir. Eşikaltı ateşlenme ile ilişkili olabilir, dönemsel kontrolsüz davranışlar gözlenebilir.

(Kaynak: Oxford Handbook of Psychiatry, 2005)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Post Navigation