Bir fMRI çalışmasını okurken aklımızda tutmamız gereken 6 önemli nokta

  1. Randomize bir örnekleme değil, odanın içinde durabilmeyi becermiş kişilerin beynine bakıyoruz.  %20 hasta, makineye yerleştiğinde klostrofobik oluyor.
  2. Çözünürlük sorun olabilir. İzlediğiniz görüntünün en küçük birimi, bir tarafı birkaç milimetre uzunluğunda olan ve adına fabrikasyon bir isimle VOXEL denen bir görüntü birimi. VOXEL: Volume+Pixel sözcüklerinin birleşmesinden türetilmiş. Birkaç milimetrelik bir alan, nöronları düşünürsek, anormal sayıda hücre sayısı anlamına gelebiliyor.
  3. Kenarların keskinliği aldatıcı olabilir. fMRI resimlerinde aktivitesi fazla olan alanın, olmayan alana göre çok net biçimde farklı renkte gösterilmesi, aldatıcı olabilir, çünkü farklılığı belirleyen değerler araştırmacılar tarafından seçilir. Gerçekte yüksek kontrastlı iki renk tarafından gösterilen o bölgeler arasındaki hücresel aktivite farkı son derece az olabilir.
  4. Makinenin zamanı ile beynin zamanı aynı olmayabilir. Nöronal ateşleme ile ilişkili kan akışı değişikliği arasında 5 saniyeye kadar fark gözlenebilir. Birçok fMRI makinesinde resimlerin üretimi saniyeler alan bir süreçtir.
  5. Her beynin kendine özgü bir yapısı vardır. Özgül beyin alanlarının yerleri de, beynin volümü de, kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.”Öğrenme” sürecinin beyni değiştirdiği düşünüldüğünde, “aynı” uyarana “aynı” tepkinin verilmeyecek olması şaşırtıcı olmamalıdır. Bunu aşmak için genellikle deneyde “ortalama değerler” kullanılır, bunun anlamı da ulaşılan sonucun bireylerin beyin aktiviteleri için değil, deney kohortunun ortalama beyin aktivitesi hakkında fikir vermesidir.
  6. Tersten çıkarsamaların tehlikesine karşı uyanık olmak gerekli! Beynin bu bölgesi ışıldadı, demek ki “xxx mental durum” ortaya çıkmış olmalı. Buna “reverse inference: tersten çıkarsama” deniliyor. Broca ve Wernicke gibi yüksek oranda özelleşmiş alanlar için bu tür çıkarsamalar yapılabilir, ancak beynin başka birçok alanı için bu çıkarsamalar uygun değildir. Örnek: zor bir soruyu çözmeye çalışırken prefrontal korteksin ışıldaması gözlendi, demek ki bu bölgenin işlevi problem çözmeye çalışmaktır (PFK’nın daha başka bir sürü işlevi var!).

Kaynak: John Medina, PhD, Psychiatric Times

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir