Tıbbi hastalığı olan çocuğa psikiyatrik yaklaşım

Tıbbi hastalığı olan çocuğa yaklaşım konusunda temel bir metni ilginize sunuyoruz.

Tıbbi hastalık çocuğa, aileye ve bakım veren çevre dahilinde sosyal küreye göre bireysel olarak değişen bir etkilenme yaratır.

Çocuğa özgü nedenler:

  • Çocuğun yaşı (gelişim basamağı)
  • Premorbid psikopatoloji
  • Hastalığın ciddiyeti
  • Tekrarlayan hastane yatışları
  • Ağrılı tedavi uygulamalarının sıklığı
  • Yatış öncesi yeterli hazırlığın yapılmamış olması gibi değişkenlerden etkilenir

Aileye özgü nedenler:

  • Ailede öngörülemezliğin var olması
  • İstismar
  • İhmal
  • Ambivalans
  • Hostilite
  • Tutarsızlık
  • Maladadaptif ekspresyonlar (gerçekçi olmayan olumlu tutum, gerçekçi olmayan kötümserlik vb.)

Hastane yatışı, genel anlamda regresyon ve pasivite ile sonuçlanır.

Bağlanma davranışları artar, çocuk daha talepkar hale gelir, ayrılma anksiyetesi artar. Varsa, premorbid psikopatoloji yeniden alevlenir.

Göreceli olarak immobilizasyon nedeniyle dürtü boşalımı zorlaşan çocuk, bunun için başka yöntemler keşfetmek zorunda kalabilir.

Tedavide çocuk ve ailenin adaptif kapasitelerinin olumlu ve olumsuz tarafları belirlenmelidir.

Yineleyici hastane yatışlarının olası sonuçları

  • Özerkliğin kaybı (*)
  • Yeterlilik (kompetans) duygusunun azalması (*)
  • Göreceli olarak immobilizasyon nedeniyle dürtü boşalımının zorlaşması (*)
  • İşlevsellikte bozulma
  • Özel alana invazyon (*)
  • Fiziksel görünümün etkilenmesi (*)
  • Grup yaşantısından ayrı kalma (*)

(*) işaretli olanlar, ergen popülasyon için ayrıca önemli.

Yaş grubuna göre hastalık algısında değişiklikler

0-3 yaş
Temel amaç birincil bağlanmanın gerçekleşmesidir. Dikkati regüle etme becerisi öğrenilmektedir.
Anneye bağımlıdır ama korunaklı ortamda çevreyi gözleme şansı vardır.

3-7 yaş
Terkedilmekten, cezalardan ve fiziksel zarardan öncelikli olarak korkar.
Anneden ayrılmaktadır, aynı zamanda bağımlıdır.
Hastalığı, kendisine verilmiş bir ceza olarak düşünebilir.

7-13 yaş
Kontrolün kendisinin dışında olduğu ve ölüm kavramlarını “master etmeye” başlar.
Hastalığı bilse de, “yanlış birşeyler yapmış olmalıyım ki bu başıma geldi” düşüncesi sürmektedir

13-18 yaş
Hipotezler mantıksal verilerle “sınanır”
Asıl olarak kendilik, fiziksel görünüm ve akran ilişkileri gündemlenmeye başlanır.

Hastalıkla ilişkili konuşurken bazı temel(somut) soru kalıpları:

  • Sence hastalığına neden olan şey ne?
  • Sence nasıl daha iyi olacaksın ? ( nasıl iyileşeceksin? )
  • Daha önce hiç hasta oldun mu? nasıldı?
  • Daha önce hiç hasta olan arkadaşın oldu mu?
  • Sen hasta olduktan sonra evde neler değişti ?

Tedavi ve sürece ilişkin öneriler:
Her tedavi yaklaşımında olduğu gibi, gerçeği, anlayacağı ve kabul edebileceği şekilde söylemek gerekli.

  1. Farklılıklara ve sosyokültürel çevresine duyarlı ol
  2. Tedavi ekibi, kendi duygularının da farkında olmalı
  3. Hastalığı ile ilişkili konuşması, konuşabilmesi, bilgilenebilmesi çok önemlidir
  4. Terapistin, karşısındaki kişinin düzeyinde konuşması gerekli
  5. Hastalık öncesinde aile ve yaşam rutinleri her nasılsa, aynen o şekilde sürmesi gerekli (genellikle hastalık sonrası çocuk ne isterse yapılmaya başlanıyor).
  6. Regresyonun kontrolü (ebeveynlerin tutumları, bağımlılığı pekiştirebilir)
  7. Psikopatoloji gelişimi izlenmelidir
  8. Ağrısı (varsa) agresif biçimde tedavi edilmelidir. Regresyonun bir nedeni de, ifade edilemeyen ağrı olabilir.

(Kaynaklar: Kaplan Comprehensive Textbook of Psychiatry, Wiener:The American Psychiatric Publishing Textbook Of Child And Adolescent Psychiatry)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Post Navigation